memari

 


تمايز طبيعت در معناي عام از طبيعت در معناي خاص 
 

تا به پايان رسيدن جنبش رمانتي سيسم مفهوم طبيعت در معناي خاص كلمه به ويژه مفهوم زيبايي طبيعي . تحت تاثير افكار ارسطويي و افلاطوني بود . اين مفهوم در ارتباط تنگاتنگ با عقيده اي بود كه هماهنگي را وحدت الهام شده بين عالم صغير و عالم كبير , و انسان را جزيي كامل در اين وحدت ميدانست . متقاعب آن . ماشيني كردن تصور جهان منجر به دركي علمي از طبيعت شد . اين امر ديگر خود را به مفاهيم كيفي محدود نميكند . بلكه مفاهيم كمي را كه مربوط به تعاريف مختلفي از زيبايي شناسي اند . برتر ميداند . به هر حل دهنيت ادم هنوز تحت تاثير تعريفي است كه مكتب رمانتي سيسم از جلوه هاي ايده ال و بكر طبيعت براي انسان منبع مواد اوليه به شمار ميرود . درك رمانتيك انسان از طبيعت اور را وادار ميكند تا در پي جلوه هاي بكر طبيعي باشد و در واقع با دخالت خود اين بهشت گمشده را به مخاطره اندازد .

در طول تاريخ , طبيعت به معناي خاص كلمه , به مفهومي نمادين و با تنوع موضوعي روز به روز در حال افزاي شبدل شده . و به هر حال امروزه هنوز اختلاف ذاتي بين قطب هاي متضاد حل نشده است ولي آنها كماكان در كنار هم قرار دارند . در قالب جامعه چند قطبي كنوني . و در برابر پيشينه پيچيده تاريخي آن . هر فردي تعريف خود را از طبيعت بدست ميدهد . اين مفهوم ايستا نيست و تحت تاثير آنچه در جامعه رخ ميدهد ( مثلا انچه از طريق تبليغات القا ميشود , قرار دارد و با معيار هاي فرهنگي در ارتباط است . بنابر اين معناي واقعي مفهوم معاصر هنر حاصل جمع اين تعاريف شخصي است و در نتيجه ارائه تعريف مشخصي از طبيعن در معناي خاص ناممكن به نظر ميرسد – در حقيقت ممكن است چنين تعريفي اصلا وجود نداشته باشد .


 

با وجود همه اينها . مفهوم طبيعت نقش مهمي را در ايدئولوژي ايفا ميكند . و ميتواند باينگر هر دو ديدگاه اصلاح طلبانه و محافظه كارانه در جامعه باشد . استفاده از فراخوان روسو براي بازگشت به طبيعت در جهت توجيه به فرار به سوي محيط طبيعي به اصطلاخ دست نخورده , حركتي كاملا محافظه كارانه است . اين امر ابعاد هشدار دهنده كه صفاتي بدوري و بومي و اصيل به دليل طبيعي بودنشان مورد پسند قرار ميدهند . و با استفاده از منطق مشابه صفاتي را كه داراي بار معنايي " غير طبيعي " باشند پست جلوه ميدهند , با هم مرتبط ميسازند .

مي توان گفت كه تعريف اصلاح طلبان از " طبيعت " بر پايه فلسفه هاي اخلاقي استوار است كه تغييرات را ميپذيرد .  تنوع را ارج ميدهد . احساس گرايي را مجاز ميداند و به تفاوت ها احترام ميگذارد و قادر است با تغييرات ناگهاني همانگ شود . اين تعريف اساسا ميپذيرد كه انسان به عوان موجودي زنده , جزئي از طبيعت است و در عين حال به عوان موجودي داراي استدلال . موجودي خود محور , و به تبع آن , مسئول كردار خويش است .

از آنجا كه مفهوم " طبيعت " هنوز معناي اخلاقي بسياري را در بر دارد و مبناي براي طراحي عملي به شمار ميرود . و بدين ترتيب بر شيوه زندگي آدم تاثيري مستقيم بر جاي ميگذارد . تاملي موشكافانه بر رويكرد فردي و اجتماعي انسان به طبيعت اجتناب ناپذير است . مشكلات زيست محيطي اي را كه جهان را تهديد ميكند , ميتوان اساسا به رابطه مخدوش شده بين " طبيعت بيروني انسان " و  " طبيعت دروني "  وي نسبت داد .

عدم اعتماد بشر امروزي به طبيعت انسان – بالاتر از همه " وحشي بودن دروني " اميالش نتيجه بدل شدن او به موجودي استدلال گر و روشن فكر در طول قرن 17. 18 ميلادي است . از زمان آغاز اين تغيير . كه براي نخستين بار در طول جنبش روشن گري به اوج خود رسيد غلبه بر طبيعت گاهي غير قابل كنترل انسان , يكي از اهداف نهادين فرايند پيشرفت فن اوري و صنعت و دخالت ان در محيط زيست , بر پايه تلاش انسان براي آزادي از قيد نيروهاي محدود كننده طبيعت نيرومند , و بهره گيري از منابع استوار ان است . در عين حال , اين حركت آزادي خواهانه , يعني در اختيار گرفتن طبيعت بود كه رفاه اقتصادي ملل صنعتي و بهره مندي همگان از زيبايي هاي طبيعي را ممكن ساخت . به عنوان نمونه اشتياق دست اندر كاران هنر خاكي در امريكا در طول دهه 1960 , به بلاياي طبيعي را , تنها كساني ميتوانند درك كنند كه هستي انها با زلزله و آتشفشان و سيل و بلاياي ديگري از اين دست به مخاطره نيفتاده باشد .

رد كردن فن اوري به خودي خود . به ندرت يكي از ملاحظات جدي مربوط به جامعه امروزي است . پرسشي كه بايد مطرح كرد اين است كه چگونه ميتوان به رويكردي پر معنا به طبيعت و فن آوري در آينده دست يافت . به ويژه رشته هايي كه مسوليت شكل دهي به محيط زيست را بر عهده دارند, با توجه به اين واقعيت كه همه انها در تفهيم مفاهيم خاص طبيعت . مسئوليت مشتركي دارند , وادار خواهند شد تا در ديگاه خود نسبت بهطبيعت و در ديدگاه رايج خود به طراحي منظر , تجديد نظر كنند ...