memari

اخلاق حرفه ای ***

اخلاق حرفه‌اي خشت اول‌***
این نوشته مربوط به بخشی از سخنرانی اساتید خوب معماری شیراز در روز سوم اردیبهشت ماه سال جاری میباشد و مربوط به اخلاق حرفه ای است .
توجه به رعايت اخلاق حرفه‌اي لزوما نيازمند به وقوع پيوستن اتفاق خاصي كه باعث پديد آمدن انقلاب و تحولي ناگهاني در تحريك وجدان حرفه‌اي متخصصان باشد، ندارد.اگر هم داشته باشد براي بيدار كردن اين دغدغه در اذهان مهندسان ساخت و ساز كشور، زلزله بم يا حتي لحظه‌اي انديشيدن به فجايع احتمالي ناشي از زلزله‌اي در تهران و حومه‌اش، كافي است تا هر انسان كارگزار و موثري در اين حرفه، رعايت اين لازم را برخود واجب بداند.چرا كه گاهي خطايي كوچك مي‌تواند خسارات جاني و مالي را بر مصرف‌كننده محصول و خدمات متحمل كند.
جدا از اين حس وجدان انساني، عامل مهم ديگري كه امروزه متخصصين امر ساختمان را به بها دادن هرچه بيشتر به اخلاق كاري سوق مي‌دهد، پديد‌آمدن اين دانش جمعي در ميان مهندسان است كه آنها نقش كليدي و تعيين‌‌كننده‌اي در ساختن جامعه‌اي سالم و ارزشمند و تحقق يافتن آرمانشهر انسان‌ها دارند.هر گامي كه در اين راستا برداشته شود، از ضرري جلوگيري مي‌شود و حتي باعث ماندگاري بيشتر بناها و سازه‌ها و بالطبع باعث هويت يافتن و نيز رونق روزافزون، مي‌شود. هر يك از اينها در حكم قدمي جلو در رسيدن به محيط آرماني شهرمان است.در جوامع پيشرفته آموزش اخلاق حرفه‌اي در برنامه‌هاي تحصيلي دانشكده‌هاي مهندسي گنجانده شده است و اين مهم در پرسشنامه‌هاي عضويت و صدور مجوزهاي مختلف از طرف سازمان‌هاي حرفه‌اي مهندسي نيز مورد توجه قرار مي‌گيرد.هر شركتي مي‌بايست، در جهت اتخاذ برنامه اخلاقي، اقدام به تدوين آيين‌‌نامه اخلاقي مطابق با اساسنامه و ويژگي‌هاي آن تشكيلات نمايد.گام بعدي، تعليم افراد حرفه‌اي در زمينه تعبير، تفسير و اجراي آيين‌نامه‌هاي مزبور است. پرداختن به اخلاق هر چند در ادوار زماني مختلفي مورد توجه مقطعي قرار گرفته، اما ويژگي خاص اين دوره تاكيد بيشتر بر پرورش توانايي و مهارت داوري فردي در اجراي آيين‌نامه‌هاي اخلاقي و ارزيابي شخصي در موقعيت‌هاي مختلف است، به طوري كه بحث دانش و عمل به موارد اخلاقي، ضرورتي همچون هر كدام ديگر از موارد تخصصي حرفه به شمار مي‌آيد و هر مهندسي مي‌بايد به آن تسلط كامل داشته باشد. ضمن اين كه وجود چارچوب‌ها و دستور‌العمل‌هاي تفصيلي، امكان پيدايش برداشت‌هاي متفاوت مهندسان را از حدود و مفاد مسووليت‌هاي خود از ميان مي‌برد.در ايران، سازماني كه مي‌تواند به طور رسمي، رسيدگي، نظارت و تقويت اخلاق حرفه‌اي را در ميان متوليان ساخت و ساز كشور بر عهده گيرد، سازمان نظام مهندسي كشور است كه هم از نظر تعريف وجودي و هم از لحاظ وظايف قانوني قابليت ارائه راهكاري براي توسعه اين ارزش در نظام مهندسي كشور را دارد. نياز جدي در اين حيطه را تنها اين سازمان با همكاري موسسه‌اي چون انستيتو ملي اختلاق مهندسي مي‌تواند جوابگو باشد. هر چند اين نياز نه به دليل نبود قوانين مربوطه كه هم به دليل كمبود يا نقص اين قوانين و هم به دليل بي‌توجهي و عدم ضمانت اجرايي درباره رعايت اخلاق حرفه‌اي است. تبيين دقيق، آموزش كامل و نظارت پيگير از سوي ارگان‌ها و سازمان‌هاي متولي مي‌تواند راهگشاي گسترش اين رفتار مسوولانه در ميان جامعه مهندسان كشورمان باشد.

بحث اخلاق حرفه ای ، که متاسفانه در کشور ما مقداری مورد تهديد هايي واقع شده  است . معماری هنر است و هنر هم به نوعی آفرينش بزرگی هاست ، کسانی که نام هنر را بر زبان می آورند بايد حريم بزرگی ها را هم پاس بدارند و حفظ بکنند ، در حدود چند صد سال هست که کشور ما هيچ گونه حرکت معماری قابل توجهی را نداشته ، اگر مقداری به اين بحث دقت کنيم و آن را ريشه يابی کنيم ، ميبينيم علاوه براينکه بحث اخلاق و تعهدات حرفه ای ناديده گرفته شده ما دچار کپی برداری هايي از جاهای مختلف دنيا شديم ، کپی برداری هايي که نه تنها متناسب با آداب و فرهنگ ما نيست بلکه می تواند اشاعه فرهنگ نادرست و خطرناکی باشد ، برخی از صاحب نظران و منتقدان غرب بر اين عقيده هستند  که طرح های معماری بايد متناسب با مد پيش رود و قطعا اگر قرار باشد ما چنين تفکری را دنبال کنيم ارزشی در حد مد هم خواهيم داشت يعنی يک ارزش محدود زمانی ، مد زمانی می آيد و می رود بدون آنکه پشت آن انديشه و تفکری باشد در صورتی که میبينيم خيلی از معمارانی که  در کشور ما حضورداشتند و آثار بزرگی را خلق کردند همواره با تفکر و انديشه دست به قلم می بردند، شما وقتی وارد عمارتی مثل پرسپوليس می شويد و وقتی وارد عمارتی مثل مسجد
نصيرالملک می شويد حس می کنيد اين مکان ها با مکانهايي که قبلا رفته ايد تفاوت دارد ، آيا تفکر و انديشه ای که پشت مسجد نصيرالملک بوده است و تفکر و انديشه ای که پشت مساجد ديگر شهر بوده يکی است؟ معماران گذشته کمتر دست به قلم می بردند و بيشتر در محل دستور می دادند ، معماران ما با قداست خاصی کار می کردند ، با يک اعتقادات خاصی کار می کردند ، در واقع با وضو به محل انجام کار می رفتند ، يعنی اينکه برای حرفه شان يک قداستی قائل بودند ، حالا ما جدا از تفکرات مذهبی بحثی داريم به عنوان رعايت اخلاق حرفه ای و پايبند بودن به يک سری ارزشها و به دنبال اين ارزشها تفکر و در نهايت خلق آثار بزرگی که قطعا هر انسانی را تحت تاثير خودش قرار دهد. عده ای ديگر بر اين عقيده اند که معماری بايد در فلسفه حل شود يعنی بايد  دقيقا مفاهيم فلسفی تاثير مستقيم بر معماری داشته باشد ، به نظر من صرفا با فلسفه با معماری برخورد کردن درست نيست چون قدرت خلاقيت و تفکر معمار را می گيرد ، در واقع بايد معماری را متناسب با هر فرهنگ و اقليم و جدای از کپی گرفتن از ساير اقوام و ساير کشورهای ديگر در نظر گرفت ، طرح معماری زائيده احساس، تفکر و خلاقيت يک معمار هست که بعد عينيت پيدا می کند .

بزرگترين مشکلی که جامعه معماری ما با بحث مديريت شهری دارد بحث اخلاق حرفه ای و رعايت شئونات حرفه ای است ، مشکل ديگر اينست که نظارت بر اجرای طرح های معماری ضعيف است که قصد داريم امسال با ارائه يک راهکار و دستورالعمل بتوانيم نقش مهندسين معمار را در نظارتهای معماری پر رنگ کنيم و بيشتر مهندسين معمار را در اين امر سهيم کنيم ، شما به عنوان کسانی که هنرمند هستيد مسئوليت سنگينی را به عهده داريد ، کسی که در واقع اعتقاد دارد که من مهندس معمار هستم مسئوليتش بسيار سنگين است و هيچ تفکری ارزش پيدا نمی کند مگر آنکه آميخته با هنر باشد .